Cha mẹ đi cầu duyên cho con là chuyện rất thường gặp ở các gia đình Việt, nhất là khi con đã ngoài ba mươi mà chưa lập gia đình. Nhiều ông bà, bố mẹ âm thầm đến chùa, đến phủ gửi một lời mong cho con, có người rủ con đi cùng, có người giấu. Chuyến đi xuất phát từ thương, nhưng nếu đi kèm lời giục giã, nó dễ thành áp lực khiến con thêm xa cha mẹ.
Bài này viết cho những người cha, người mẹ đang có ý định ấy: chọn nơi nào cho hợp với sức khoẻ và thói quen của gia đình, khi nào nên rủ con, khi nào nên đi một mình, nói với con thế nào để con hiểu đó là lời chúc chứ không phải lời trách, và cẩn thận những lời mời nhắm vào cha mẹ đang sốt ruột.
Vì sao cha mẹ muốn đi cầu duyên cho con
Trong nếp nghĩ của nhiều gia đình Việt, dựng vợ gả chồng cho con là việc lớn của đời cha mẹ. Khi con đã lớn, công việc ổn định mà chưa có ai, cha mẹ lo theo nhiều kiểu: lo con cô đơn về già, lo họ hàng hỏi han, lo mình không còn đủ sức đỡ đần cháu. Không làm gì được trực tiếp cho chuyện tình cảm của con, cha mẹ tìm đến chùa, đến phủ như một cách gửi gắm.
Hiểu được điều đó, người con cũng dễ cảm thông hơn. Phần lớn cha mẹ không đi cầu duyên vì muốn ép con, mà vì không biết làm gì khác với nỗi lo của mình. Chuyến đi lễ, theo cách ấy, là một lời chúc âm thầm.
Nhưng cũng cần nói thẳng: con cái hôm nay có nhịp sống khác thế hệ trước. Nhiều người lập gia đình muộn hơn vì học lâu hơn, làm việc xa nhà, muốn ổn định trước; có người chưa gặp ai phù hợp; có người chọn sống một mình. Lời cầu của cha mẹ có ý nghĩa nhất khi nó tôn trọng những lựa chọn ấy.
Chọn nơi: quen thuộc hơn nơi được đồn
Ngôi chùa, ngôi đền gia đình hay đi. Với cha mẹ, nơi có ý nghĩa nhất thường là ngôi chùa làng, ngôi đền gần nhà, nơi cả nhà vẫn đi lễ mỗi năm. Gửi một lời mong ở đó không kém gì đi xa đến một nơi đang nổi trên mạng.
Nơi đi lại vừa sức. Phủ, chùa trong phố, sân bằng, không phải leo, có chỗ ngồi nghỉ hợp với người lớn tuổi hơn những nơi trên núi, phải đi đò hay leo bậc dài.
Nơi không quá đông. Những nơi có tiếng cầu duyên ở thành phố thường đông người trẻ vào tối rằm, mùng một, Thất tịch. Cha mẹ lớn tuổi nên tránh những dịp ấy, đi buổi sáng ngày thường.
Nơi có người trông coi tử tế. Một ngôi chùa có sư trụ trì, một ngôi đền có thủ từ quen mặt người dân quanh vùng thường không có chuyện chèo kéo mua lễ, làm lễ hộ. Nơi có nhiều người lạ mời mọc ở cổng thì nên đi cùng con cháu.
Có nên rủ con đi cùng
Không có câu trả lời chung. Tuỳ con, tuỳ quan hệ trong nhà, tuỳ lúc. Bảng dưới đây gợi ý vài tình huống thường gặp.
| Tình huống | Nên | Nên tránh |
|---|---|---|
| Con cũng muốn đi, coi như một chuyến chơi cùng bố mẹ | Rủ con đi, để con chọn nơi, coi như một buổi đi chơi gia đình | Biến chuyến đi thành buổi nói chuyện về hôn nhân suốt dọc đường |
| Con ngại, không thích chuyện đi lễ | Đi một mình hoặc đi với bạn của mẹ, kể với con một cách nhẹ nhàng nếu con hỏi | Ép con đi, hoặc giấu rồi để con biết qua người khác |
| Con vừa chia tay, đang buồn | Hỏi con có muốn đi đâu đó cho khuây khoả, không nhắc chữ cầu duyên | Nói "thôi đi cầu duyên lại đi" |
| Con ở xa, ít về | Cầu ở ngôi chùa gần nhà, gọi cho con một cuộc hỏi thăm bình thường | Gửi tin nhắn chụp ảnh lễ kèm lời giục |
| Con có lựa chọn riêng chưa nói với gia đình | Kiên nhẫn, để con thấy nhà là chỗ an toàn để nói | Đặt điều kiện, so sánh con với con nhà người ta |
Điểm chung của cột "nên" là để con cảm thấy được tôn trọng. Một chuyến đi lễ làm con thấy bị dồn ép sẽ phản tác dụng với chính điều cha mẹ mong.
Nói với con thế nào
Lời nói sau chuyến đi quan trọng không kém chuyến đi. Vài cách nói nhiều gia đình thấy dễ nghe:
- Nói về lời chúc: "Hôm nay mẹ đi chùa, mẹ cầu cho con khoẻ, gặp được người tử tế" nghe khác hẳn "mẹ đi cầu cho con sớm lấy chồng".
- Đặt sức khoẻ, bình an lên trước: con dễ đón nhận lời cầu chung hơn lời cầu chỉ về hôn nhân.
- Không gắn với hạn chót: tránh "năm nay phải có", "ba mươi rồi đấy".
- Không so sánh: con nhà hàng xóm, anh chị em họ không nên là thước đo.
- Hỏi thay vì khuyên: "Dạo này con có hay gặp bạn bè không?" mở được câu chuyện hơn là "sao không chịu đi chơi".
- Để con có quyền không trả lời: nếu con chưa muốn nói, chuyển sang chuyện khác.
Nếu con chủ động kể chuyện tình cảm, lắng nghe trước khi góp ý. Cha mẹ là chỗ con tìm về khi có chuyện, đó là điều quý hơn mọi lời cầu.
Khi con chưa sẵn sàng hoặc không muốn kết hôn
Có những người con chưa muốn kết hôn vì công việc, vì đang chăm lo cho gia đình, vì từng đổ vỡ, hoặc đơn giản vì thấy mình sống một mình vẫn ổn. Có người có những lựa chọn tình cảm khác với hình dung của cha mẹ. Với cha mẹ, đó thường là điều khó chấp nhận nhất.
Trong những trường hợp ấy, đi cầu duyên cho con có thể khiến con cảm thấy cha mẹ không chấp nhận con như hiện tại. Một cách nghĩ khác là cầu cho con được bình an, được sống với người con thương và tin, được hạnh phúc theo cách con chọn. Lời cầu rộng như vậy vẫn là lời thương, mà không đặt lên con một khuôn mẫu.
Nếu cha mẹ thấy khó nói chuyện với con, có thể nhờ một người thân mà cả hai đều tin, hoặc tìm đến các chuyên gia tư vấn gia đình. Mối quan hệ cha mẹ – con cái kéo dài cả đời; giữ được nó quan trọng hơn bất kỳ đám cưới nào.
Cũng có cha mẹ sau một thời gian lại nhận ra con mình đang sống vui, có bạn bè, có công việc mình thích, chỉ là nhịp đời khác với thế hệ trước. Khi đó, những chuyến đi lễ có thể đổi ý nghĩa: cầu cho con khoẻ, cho con gặp người tử tế ở mọi chỗ làm, chỗ ở. Lòng thương vẫn vậy, chỉ có lời cầu rộng ra.
Cẩn thận lời mời nhắm vào cha mẹ sốt ruột
Cha mẹ lo cho con là đối tượng dễ bị nhắm đến nhất của các dịch vụ thu tiền quanh chuyện cầu duyên. Những dấu hiệu nên dừng lại:
- Người tự xưng thầy nói con "có duyên âm", "phạm hoa đào", cần làm lễ cắt, lễ giải với giá cao.
- Lời mời gửi tiền để người khác đi lễ hộ ở một nơi xa, kèm lời hứa "trong năm có người".
- Ép mua lễ to, nhang to ở cổng chùa với lý do "cầu cho con thì phải lễ đủ".
- Bán vật phẩm "kích duyên" với giá cao, hứa hẹn tác dụng.
- Tour hành hương trọn gói hứa "cầu được ước thấy".
Gặp những lời như vậy, cha mẹ nên bàn với con cháu trước khi chi tiền. Nếu muốn mua một món đồ kỷ niệm, chọn nơi có mô tả rõ chất liệu, xuất xứ; có thể xem thêm vật phẩm có mô tả rõ ràng trên Vật Phẩm Phong Thủy thay vì mua theo lời hứa hẹn.
Những điều cha mẹ làm được ngoài chuyến đi lễ
Chuyến đi lễ là phần lòng. Phần việc, cha mẹ cũng có thể góp một cách nhẹ nhàng, không biến thành mai mối ép buộc:
- Giữ nhà là chỗ vui: con thích về nhà, thích dẫn bạn bè về chơi khi ở nhà không có những câu hỏi khó chịu.
- Mời bạn của con đến ăn cơm: không phải để "xem mặt", mà để con thấy cha mẹ quý những người con quý.
- Nhận lời giới thiệu một cách cởi mở: nếu có người quen muốn giới thiệu, hỏi ý con trước, để con quyết định có gặp hay không.
- Chăm sức khoẻ của mình: nhiều người con ngại lập gia đình xa vì lo cho cha mẹ; cha mẹ khoẻ, tự lập, con yên tâm hơn với lựa chọn của mình.
- Kể chuyện của chính cha mẹ: hai người đã gặp nhau thế nào, đã vượt qua những gì; con nghe được nhiều điều hơn một lời khuyên.
- Bớt nghe họ hàng: khi có người hỏi chuyện con, cha mẹ có thể đỡ lời giúp con thay vì chuyển áp lực sang con.
Những việc này không hứa gì về chuyện duyên của con, nhưng chúng giúp con cảm thấy được ủng hộ, và một người thấy được ủng hộ thường cởi mở hơn với các mối quan hệ.
Chuẩn bị chuyến đi cho cha mẹ lớn tuổi
Nếu ông bà, bố mẹ đã lớn tuổi muốn tự đi, con cháu có thể giúp bằng vài việc nhỏ:
- Chọn ngày thường, buổi sáng: tránh rằm, mùng một, tháng Giêng ở những nơi đông.
- Chọn nơi gần: nơi có thể đi xe đến sát cổng, sân bằng phẳng, có chỗ ngồi nghỉ.
- Chuẩn bị đồ: nước, thuốc thường dùng, mũ hoặc ô, áo khoác mỏng, giày đế bám.
- Đi cùng hoặc nhờ người đi cùng: một người con, cháu, hoặc bạn của bố mẹ.
- Mang ít tiền mặt: đủ gửi xe, công đức tuỳ lòng, một bữa ăn nhẹ; tránh mang nhiều để không bị chèo kéo.
- Hẹn giờ về và gọi hỏi thăm: nhất là khi bố mẹ đi xe khách hoặc đi xa.
Chuyến đi lễ của bố mẹ cũng có thể là dịp con cháu đưa ông bà đi chơi, ăn một bữa ngon. Khi ấy, điều được nhớ lâu là buổi đi cùng nhau, không phải lời cầu.
Câu hỏi thường gặp
Cha mẹ đi cầu duyên cho con có cần mang theo thông tin gì của con không?
Theo nếp nhiều nơi, người đi lễ thường nêu tên, tuổi, nơi ở của người được cầu khi khấn. Cách khấn cụ thể theo nếp của từng gia đình và từng nơi; không cần nhờ người khác viết sớ hay khấn hộ.
Có nhất thiết phải đến nơi nổi tiếng cầu duyên không?
Không. Ngôi chùa, ngôi đền gần nhà mà gia đình vẫn đi lễ hằng năm có ý nghĩa không kém. Với cha mẹ lớn tuổi, nơi gần, dễ đi, ít đông thường hợp hơn những nơi đang nổi trên mạng.
Có nên giấu con việc đi cầu duyên không?
Không cần giấu, cũng không cần thông báo như một nhiệm vụ. Nếu con hỏi, kể nhẹ nhàng rằng cha mẹ đi lễ và cầu cho con bình an, gặp người tử tế. Tránh để con biết qua người khác kèm những lời bàn tán.
Con không muốn cha mẹ đi cầu duyên cho mình thì sao?
Tôn trọng mong muốn của con. Cha mẹ vẫn có thể đi lễ, cầu cho con bình an, sức khoẻ mà không nhắc đến chuyện hôn nhân. Giữ được sự tin tưởng của con quan trọng hơn việc thực hiện một chuyến đi cụ thể.
Có người nói con bị "duyên âm" cần làm lễ cắt, có nên tin không?
Không nên làm theo khi lời đó đi kèm yêu cầu chi tiền lớn. Đây không phải nếp đi lễ thông thường của người Việt, và thường gắn với dịch vụ trục lợi. Hãy bàn với con cháu trước khi quyết định chi bất cứ khoản nào.
Ông bà lớn tuổi muốn đi cầu duyên cho cháu ở nơi xa thì nên làm thế nào?
Nếu sức khoẻ cho phép, con cháu nên đi cùng, chọn ngày thường, đi xe đến gần cổng và tránh leo bậc dài. Nếu không, gợi ý ông bà cầu ở ngôi chùa gần nhà; lời mong của ông bà có ý nghĩa ở bất cứ đâu.