Muốn đi chùa ở Đà Lạt trong một ngày, bạn có thể bắt đầu ở Thiền viện Trúc Lâm trên núi Phượng Hoàng bên hồ Tuyền Lâm, xuống chùa Linh Sơn giữa thành phố, rồi chiều sang chùa Linh Phước ở Trại Mát với lối trang trí khảm mảnh sành sứ. Ba nơi cách nhau từ vài đến hơn chục cây số, đi xe trong ngày thoải mái.
Chùa ở Đà Lạt trẻ hơn chùa Huế hay Hội An vì thành phố mới hình thành từ đầu thế kỷ XX, nhưng có cái riêng: không khí lạnh, đồi thông, hồ nước, và sự có mặt song song của chùa, thiền viện, nhà thờ, tu viện trên cùng một vùng đất. Bài này gợi ý lộ trình, mùa đi và vài điều nên nhớ khi đưa cha mẹ lớn tuổi lên cao nguyên.
Ba nơi chính và cái riêng của mỗi nơi
Thiền viện Trúc Lâm (Trúc Lâm Phượng Hoàng). Nằm trên núi Phượng Hoàng, nhìn xuống hồ Tuyền Lâm, được dựng đầu thập niên 1990 theo truyền thống thiền phái Trúc Lâm. Đây là thiền viện có tăng ni tu tập; khách được vào khu chánh điện, vườn hoa, sân trước, còn khu nội viện dành riêng cho người tu. Không khí yên, nhiều hoa, sương buổi sáng phủ mặt hồ.
Chùa Linh Sơn. Nằm gần trung tâm thành phố, được dựng vào cuối thập niên 1930, là một trong những ngôi chùa sớm của Đà Lạt. Chùa có vườn thông, đồi chè nhỏ phía sau và lối kiến trúc pha trộn. Vì ở giữa phố nên đây là nơi dễ ghé nhất cho người không muốn đi xa.
Chùa Linh Phước ở Trại Mát. Cách trung tâm chừng mươi cây số về phía đông, nổi tiếng vì toàn bộ trang trí được khảm từ mảnh sành, sứ, chai lọ vỡ, nên người dân hay gọi là "chùa ve chai". Chùa được dựng từ giữa thế kỷ XX và mở rộng qua nhiều giai đoạn, có tháp chuông nhiều tầng, những con rồng khảm dài theo sân.
Một lớp khác của Đà Lạt. Bên cạnh chùa, Đà Lạt có nhà thờ Chính tòa (người dân quen gọi nhà thờ Con Gà), nhà thờ Domaine de Marie và nhiều tu viện. Nếu đi cùng người khác tôn giáo, ghép một nhà thờ vào hành trình là cách để cả nhà đều có chỗ của mình. Ở nhà thờ cũng như ở chùa, nguyên tắc chung là ăn mặc lịch sự, giữ yên lặng trong giờ lễ.
Vì sao chùa Đà Lạt trẻ mà nhiều
Đà Lạt được người Pháp chọn xây dựng thành nơi nghỉ dưỡng từ cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, trên vùng cao nguyên vốn là địa bàn sinh sống của người Lạch, người Chil và các tộc người bản địa khác. Người Việt từ miền Trung, miền Bắc lên lập nghiệp mang theo tín ngưỡng của quê mình, dựng chùa, đình, miếu. Cùng lúc, các dòng tu Công giáo xây nhà thờ, tu viện, trường học. Vì vậy trong vòng chưa đầy một trăm năm, thành phố có một mật độ nơi thờ tự khá dày.
Chùa ở đây phần lớn có tuổi đời từ vài chục năm đến chừng một thế kỷ, không cổ như chùa Huế, Hội An, nhưng mang dấu ấn của người đến sau: kiến trúc pha trộn, trang trí táo bạo như chùa Linh Phước, hoặc thiền viện quy mô lớn dựng gần đây như Trúc Lâm. Đi một vòng, bạn thấy được lịch sử di dân lên cao nguyên qua chính những ngôi chùa.
Đà Lạt nay thuộc tỉnh Lâm Đồng mới sau đợt sắp xếp tỉnh năm 2025, cùng với vùng Đắk Nông và Bình Thuận cũ. Tên thành phố và tên các điểm đến vẫn giữ như cũ, bạn không cần lo nhầm lẫn khi hỏi đường.
Một ngày đi chùa Đà Lạt: gợi ý
Gộp theo vị trí, đi buổi sáng ở chỗ cao, chiều ở chỗ thấp và gần đường về:
| Thời gian | Điểm | Cách đi | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Sáng sớm | Thiền viện Trúc Lâm, hồ Tuyền Lâm | Xe ô tô, xe máy theo đường đèo Prenn rồi rẽ vào hồ; hoặc cáp treo từ khu đồi Robin | Sương nhiều, lạnh; mặc ấm |
| Giữa buổi sáng | Dạo ven hồ Tuyền Lâm | Đi bộ nhẹ | Bờ hồ có đoạn trơn |
| Trưa | Về trung tâm, ăn trưa, ghé chùa Linh Sơn | Xe | Chùa gần phố, đi bộ trong khuôn viên |
| Chiều | Chùa Linh Phước ở Trại Mát | Xe hoặc tuyến tàu du lịch từ ga Đà Lạt nếu đang chạy | Chùa đông vào cuối tuần |
| Chiều muộn | Nhà thờ Chính tòa hoặc quay về nghỉ | Xe | Trời lạnh nhanh sau năm giờ |
Cáp treo, tàu du lịch và giờ mở cửa các điểm có thể thay đổi theo mùa; xem thông tin của đơn vị vận hành trước khi đi. Bài không nêu giá vì giá thay đổi và khác nhau theo thời điểm.
Nếu đi hai ngày, tách Trúc Lâm và hồ Tuyền Lâm thành một buổi riêng, đi thật chậm; buổi còn lại cho các chùa trong phố và Trại Mát.
Đèo lên Đà Lạt và mùa mưa cao nguyên
Đà Lạt nằm ở độ cao khoảng một nghìn năm trăm mét, đường lên đều qua đèo: từ hướng sân bay Liên Khương lên theo đèo Prenn, từ Phan Rang lên theo đèo Ngoạn Mục, từ Nha Trang lên theo đường đèo Khánh Lê, và từ phía Lâm Hà, Bảo Lộc theo các tuyến khác. Đường đèo đẹp nhưng nhiều khúc cua, người dễ say xe nên ngồi phía trước, ăn nhẹ trước khi đi.
Tây Nguyên có mùa mưa dài, thường từ khoảng tháng Năm đến tháng Mười, Mười một dương lịch. Những tháng mưa nhiều, các tuyến đèo, nhất là đèo Khánh Lê và đèo Ngoạn Mục, có thể bị sạt lở, phải tạm phong toả. Trước khi đi, theo dõi thông tin giao thông và dự báo thời tiết; nếu có cảnh báo sạt lở, đổi tuyến hoặc lùi ngày, đừng cố đi trong đêm mưa.
Mùa khô, khoảng tháng Mười hai đến tháng Tư, trời nắng, se lạnh, ít mưa, là thời gian dễ đi nhất cho người lớn tuổi. Dịp cuối năm và Tết, Đà Lạt rất đông khách; nếu muốn chùa và thiền viện yên, chọn ngày thường giữa tuần.
Trong ngày, Đà Lạt có thể đổi thời tiết rất nhanh: sáng sương lạnh, trưa nắng gắt, chiều đổ mưa rào. Mang theo áo mưa gọn và một lớp áo ấm trong túi, kể cả khi buổi sáng trời trong. Với người lớn tuổi, cái lạnh ẩm sau cơn mưa chiều là lúc dễ mệt nhất.
Đưa cha mẹ lớn tuổi lên Đà Lạt
Đà Lạt mát và dễ chịu, nhưng độ cao, đường đèo và cái lạnh sáng sớm khiến người lớn tuổi mệt hơn ta nghĩ. Vài điều nên tính:
- Mang áo ấm, khăn, mũ len cho buổi sáng và tối, kể cả khi đi vào mùa hè; sương ở hồ Tuyền Lâm rất lạnh.
- Người có bệnh tim mạch, huyết áp, hô hấp nên hỏi bác sĩ trước chuyến đi, mang đủ thuốc thường dùng.
- Thiền viện Trúc Lâm có nhiều bậc cấp từ cổng lên chánh điện. Nếu đi cáp treo, điểm đến gần cổng sau, đỡ phải leo từ dưới hồ lên.
- Chùa Linh Phước có các tầng tháp, lối lên hẹp và dốc; người già nên ở tầng dưới, ngắm sân và chánh điện là đủ.
- Ăn sáng ấm trước khi đi, không để bụng đói lên đèo.
- Xếp lịch thưa, mỗi buổi một hai điểm, trưa nghỉ dài.
Với trẻ nhỏ, bờ hồ Tuyền Lâm và các bậc đá ẩm sương là chỗ dễ trượt ngã nhất; giữ tay trẻ khi đi ven hồ, và mặc ấm cho các em vì trẻ mất nhiệt nhanh hơn người lớn.
Ở thiền viện: khách và người tu
Thiền viện khác chùa làng ở chỗ đây là nơi người tu sống theo thời khoá nghiêm ngặt: giờ thiền, giờ tụng, giờ lao tác. Khu dành cho khách thường được chỉ rõ, còn khu nội viện có biển hay cửa ngăn. Đi đến đâu thấy ngăn thì dừng; chụp ảnh tăng ni đang thiền hay đang làm việc thì không nên.
Thiền viện Trúc Lâm có tổ chức các khoá tu cho Phật tử vào những dịp nhất định. Nếu muốn tham gia, cần đăng ký theo thông báo của thiền viện, không tự đến xin ở. Muốn hiểu thiền phái Trúc Lâm, lịch sử từ thời Trần và cách tu tập, chư tăng tại thiền viện là người giảng chính xác nhất; khách tham quan chỉ nên đến với tâm thế người học, không bình phẩm.
Một điều nhỏ: thiền viện yêu cầu ăn mặc kín đáo, có nơi cho mượn áo choàng ở cổng. Giữ yên lặng ở khu chánh điện; tiếng cười nói của đoàn đông vang rất xa trong không khí lạnh và tĩnh của rừng thông.
Từ sân thiền viện có những góc nhìn xuống hồ Tuyền Lâm rất đẹp. Bạn đứng ngắm bao lâu cũng được, nhưng đừng trèo qua lan can, đừng ngồi lên bệ tượng hay chậu cây cảnh để chụp ảnh. Vườn hoa trong thiền viện do chính người tu chăm, hái một bông cũng là lấy của người khác.
Đến Đà Lạt với một điều mong
Nhiều người lên Đà Lạt không chỉ để chơi mà để nghỉ ngơi sau một thời gian khó khăn: bệnh tật, mất mát, áp lực công việc. Một buổi sáng ngồi bên hồ Tuyền Lâm nhìn sương tan, một buổi chiều ngồi ở sân chùa Linh Sơn nghe tiếng chuông, đôi khi giúp lòng nhẹ đi nhiều hơn mọi nghi lễ. Bạn không cần làm lễ gì để được ngồi đó.
Ở các điểm đông khách, có thể gặp người mời bán đồ lễ, vật phẩm kèm lời hứa may mắn. Bạn có quyền từ chối. Nếu muốn có một món kỷ niệm, chọn thứ mình thích vì nó đẹp, vì người làm ra nó, không phải vì lời hứa. Còn những việc thật của đời sống, sức khoẻ, công việc, gia đình, vẫn chờ bạn giải quyết khi xuống núi, có lẽ với một cái đầu tỉnh hơn.
Nếu người đi cùng bạn đang trong thời gian điều trị bệnh, hãy coi chuyến lên Đà Lạt là một chuyến nghỉ ngơi có sự đồng ý của bác sĩ, mang theo đủ thuốc và giấy tờ y tế, chọn chỗ ở gần trung tâm để dễ tìm cơ sở y tế khi cần. Thăm chùa lúc ấy là để tinh thần thư thái, không thay cho phác đồ đang theo.
Câu hỏi thường gặp
Thiền viện Trúc Lâm Đà Lạt có thu vé không?
Thiền viện là nơi tu tập, thường không thu vé vào cửa. Cáp treo lên thiền viện thì có vé riêng do đơn vị vận hành quy định. Giờ mở cửa cho khách và các quy định khác có thể thay đổi, nên xem thông báo của thiền viện trước khi đi.
Chùa Linh Phước có gì đặc biệt?
Chùa nổi tiếng vì trang trí khảm từ mảnh sành, sứ, chai lọ vỡ, nên người dân gọi là chùa ve chai. Chùa có tháp chuông nhiều tầng và những con rồng khảm dài trong sân. Chùa ở Trại Mát, cách trung tâm Đà Lạt chừng mươi cây số về phía đông.
Mùa nào lên Đà Lạt đi chùa là thuận nhất?
Mùa khô, khoảng tháng Mười hai đến tháng Tư dương lịch, ít mưa, đường đèo an toàn hơn. Mùa mưa từ khoảng tháng Năm đến tháng Mười, Mười một, các tuyến đèo có thể sạt lở. Dịp Tết và cuối năm rất đông khách, nên chọn ngày thường nếu muốn yên tĩnh.
Người lớn tuổi đi Đà Lạt cần chuẩn bị gì?
Mang áo ấm, thuốc thường dùng, giày đế bám. Người có bệnh tim mạch, huyết áp, hô hấp nên hỏi bác sĩ trước chuyến đi vì độ cao và cái lạnh. Xếp lịch thưa, ăn sáng trước khi lên đèo, và ngồi phía trước xe nếu dễ say.
Có thể ở lại thiền viện Trúc Lâm tu vài ngày không?
Thiền viện có tổ chức các khoá tu ngắn ngày cho Phật tử vào những dịp nhất định, cần đăng ký theo thông báo. Không nên tự đến xin ở. Nếu muốn tham gia, hãy tìm thông tin từ chính thiền viện và chuẩn bị theo quy định của khoá tu.