Không cần đi xa mới tìm được chỗ lắng lòng: giữa Hà Nội vẫn có nhiều ngôi chùa cổ như Trấn Quốc bên Hồ Tây, chùa Một Cột cạnh quảng trường Ba Đình, chùa Quán Sứ, chùa Bà Đá gần Hồ Gươm và chùa Láng ở phía tây thành phố. Người Hà Nội ghé những nơi này vào buổi sáng sớm hay chiều muộn để thắp hương cầu an cho gia đình, hoặc chỉ ngồi yên một lúc giữa ngày bận rộn.
Bài viết dành cho người đang sống, làm việc ở Hà Nội hoặc ghé Hà Nội vài ngày, muốn có một buổi đi chùa nhẹ nhàng mà không phải lên lịch cả ngày. Bài không đi sâu lịch sử kiến trúc từng chùa, chỉ đủ để bạn biết mình đang đứng ở đâu, đến lúc nào cho vắng, đi thế nào cho tiện.
Năm ngôi chùa dễ đến giữa phố
Mỗi chùa một không khí khác. Bảng dưới giúp bạn chọn theo thời gian và tâm trạng của mình.
| Chùa | Nằm ở đâu | Không khí | Hợp khi |
|---|---|---|---|
| Trấn Quốc | Đảo nhỏ bên đường Thanh Niên, Hồ Tây | Mặt nước, gió hồ, khách du lịch khá đông ban ngày | Muốn ngồi nhìn hồ, đi sớm trước giờ khách đoàn |
| Một Cột (Diên Hựu) | Cạnh khu Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, Ba Đình | Nhỏ, gọn, gắn với một biểu tượng của Hà Nội | Kết hợp tham quan khu Ba Đình |
| Quán Sứ | Phố Quán Sứ, quận Hoàn Kiếm cũ | Chùa lớn trong phố, có lễ thường xuyên | Muốn dự một buổi lễ, nghe tụng kinh |
| Bà Đá (Linh Quang) | Phố Nhà Thờ, gần Hồ Gươm | Nhỏ, nằm sâu trong ngõ, yên giữa phố đông | Đi bộ quanh Hồ Gươm, cần chỗ nghỉ chân yên tĩnh |
| Chùa Láng (Chiêu Thiền) | Phía tây thành phố, khu Láng | Sân rộng, cây cổ thụ, ít khách du lịch | Muốn không gian rộng, ít ồn |
Các tên quận cũ ghi trong bảng để dễ hình dung; từ 1/7/2025 Hà Nội đã sắp xếp lại đơn vị hành chính cấp xã, phường, bạn nên tìm theo tên chùa. Giờ mở cửa các chùa có thể khác nhau, đặc biệt ở những nơi nằm trong khu vực có quy định riêng như Ba Đình.
Trấn Quốc: ngồi nhìn Hồ Tây từ một ngôi chùa cổ
Chùa Trấn Quốc nằm trên một đảo nhỏ phía Hồ Tây, nối với đường Thanh Niên, con đường chạy giữa Hồ Tây và hồ Trúc Bạch. Theo các tài liệu phổ biến, chùa được xem là một trong những ngôi chùa có lịch sử lâu đời nhất của Thăng Long – Hà Nội, tương truyền khởi dựng từ thế kỷ 6 dưới tên khác rồi về sau được dời ra vị trí hiện nay. Ngọn tháp nhiều tầng là hình ảnh quen thuộc của chùa khi nhìn từ đường.
Ban ngày chùa có nhiều khách tham quan trong và ngoài nước. Nếu muốn yên tĩnh, bạn nên đến lúc trời vừa sáng, khi mặt hồ còn sương và người dân quanh hồ mới bắt đầu đi bộ. Sau khi vào chùa, bạn có thể đi dạo một vòng đường ven hồ, ngồi ghế đá nhìn ra mặt nước. Với nhiều người, chính khoảng thời gian ngồi đó mới là lúc lòng lắng xuống.
Đường Thanh Niên có lưu lượng xe lớn vào giờ cao điểm. Nếu đi cùng người già, trẻ nhỏ, bạn nên gửi xe ở nơi quy định, dắt người đi qua đường tại chỗ có vạch, và tránh giờ tan tầm.
Một Cột và Quán Sứ: hai ngôi chùa trong lòng phố
Chùa Một Cột, tên chữ là Diên Hựu, gắn với tích vua Lý Thái Tông dựng chùa vào năm 1049. Ngôi chùa nhỏ dựng trên một cột đá giữa hồ vuông là biểu tượng quen thuộc của Hà Nội. Chùa nằm cạnh khu vực Ba Đình, nơi có quy định riêng về ăn mặc và đi lại, vì vậy bạn nên mặc chỉnh tề, tuân thủ hướng dẫn của lực lượng bảo vệ. Chùa nhỏ nên thường chỉ cần ít phút để chiêm bái, nhưng đó có thể là điểm dừng ý nghĩa trong một buổi tham quan khu Ba Đình.
Chùa Quán Sứ nằm trên phố cùng tên, là một ngôi chùa lớn giữa trung tâm, nơi đặt trụ sở của Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Tên Quán Sứ, theo cách giải thích phổ biến, gắn với nơi đón tiếp sứ thần thời xưa. Chùa có các khoá lễ thường xuyên, ngày rằm và mùng một rất đông Phật tử.
Nếu bạn muốn ngồi trong không gian có tiếng tụng kinh, Quán Sứ là lựa chọn hợp. Nếu chỉ muốn yên lặng, hãy đến vào giờ không có lễ, hỏi người trong chùa chỗ có thể ngồi mà không làm phiền. Dù ở chùa nào, khi có khoá lễ, người khách nên đứng sau, giữ yên lặng và không chụp ảnh người đang hành lễ.
Bà Đá và chùa Láng: hai khoảng yên ở hai đầu thành phố
Chùa Bà Đá, tên chữ là Linh Quang, nằm trên phố Nhà Thờ, chỉ vài phút đi bộ từ Hồ Gươm. Cổng chùa nhỏ, khuất giữa dãy nhà phố nên nhiều người đi qua mà không để ý. Bước vào sân, tiếng xe máy như lùi lại phía sau. Với người đi bộ quanh khu phố cổ, đây là chỗ nghỉ chân rất hợp: thắp nén hương, ngồi vài phút rồi đi tiếp.
Chùa Láng, tên chữ là Chiêu Thiền, ở phía tây thành phố, gắn với thiền sư Từ Đạo Hạnh thời Lý. Chùa có sân rộng, cây cổ thụ, con đường lát gạch dài dẫn vào. Ngày thường chùa vắng, rất hợp với người muốn tìm một không gian thoáng mà vẫn ở trong nội thành. Dịp hội chùa vào mùa xuân thì đông, lịch cụ thể theo địa phương.
Hai ngôi chùa này cách nhau khá xa, nên không cần gộp trong một buổi. Bạn có thể chọn chùa gần nơi mình ở hoặc làm việc, biến nó thành chỗ ghé quen mỗi khi cần lặng lòng. Một ngôi chùa quen ở gần thường giúp ích nhiều hơn những chuyến đi xa thỉnh thoảng mới có.
Gợi ý một buổi sáng đi bộ qua ba chùa
Nếu bạn ở gần trung tâm và muốn một buổi sáng trọn vẹn, có thể đi theo lộ trình dưới. Tổng quãng đường đi bộ không dài, xen lẫn đi xe giữa các điểm.
- Đến Trấn Quốc lúc trời vừa sáng, vào chùa rồi ngồi bên hồ nhìn mặt nước một lúc.
- Đi xe hoặc đi bộ thong thả về phía Ba Đình, ghé chùa Một Cột khi khu vực mở cửa đón khách, nhớ mặc chỉnh tề.
- Ăn sáng nhẹ, nghỉ chân ở một quán gần đó.
- Đi xe về khu Hồ Gươm, đi bộ vào phố Nhà Thờ, ghé chùa Bà Đá.
- Kết thúc bằng một vòng đi bộ quanh hồ, hoặc ngồi ở một ghế đá ven hồ trước khi về.
Lộ trình này hợp với người còn khoẻ. Với người già, chỉ nên chọn một hoặc hai chùa, đi xe giữa các điểm và nghỉ nhiều hơn. Mục đích là lắng lòng chứ không phải đi cho đủ số chùa.
Đưa người già, người vừa ốm dậy đi chùa giữa phố
Chùa giữa phố có một lợi thế lớn: gần nhà, đi về trong một buổi, không phải đường núi hay đường dài. Vì vậy đây thường là lựa chọn đầu tiên khi trong nhà có người lớn tuổi muốn đi lễ cầu an, hoặc người vừa ốm dậy muốn ra ngoài cho khuây khoả. Nếu người bệnh đang điều trị, hỏi bác sĩ trước xem đã nên ra chỗ đông người chưa, nhất là với người vừa mổ hoặc đang suy giảm miễn dịch.
Khi đi, chọn giờ sáng sớm hoặc chiều mát ngày thường; tránh rằm, mùng một và các ngày lễ lớn vì chùa nào cũng đông, khói hương dày, chỗ đứng chật. Đi xe đến gần cổng nhất có thể, gửi xe rồi dìu người già vào. Mang theo ghế xếp nhỏ nếu họ khó đứng lâu, chai nước, khăn, thuốc thường dùng.
Trong chùa, để họ ngồi ở chỗ thoáng, xa lư hương nếu có bệnh hô hấp. Một lần đi chỉ nên ghé một chùa, ngồi khoảng nửa giờ rồi về. Nhiều người già chỉ cần được ra khỏi nhà, nhìn cây, nghe tiếng chuông là đã vui; điều quan trọng là họ về nhà không mệt, và vẫn uống thuốc, ăn uống, nghỉ ngơi đúng giờ.
Đi chùa giữa phố cho thoải mái và văn minh
Chùa giữa phố có đặc thù riêng: sát nhà dân, nhiều khách, ít chỗ để xe. Vài điều nhỏ giúp chuyến đi dễ chịu cho mình và cho người xung quanh:
- Gửi xe ở bãi có người trông hoặc nơi được phép, không dựng xe chắn cổng chùa hay lối đi của nhà dân.
- Mặc lịch sự, áo che vai, quần dài; khu vực Ba Đình có yêu cầu chặt hơn.
- Nói khẽ, tắt chuông điện thoại khi vào chánh điện.
- Không mang đồ ăn vào gian thờ, không ăn uống trên bậc thềm.
- Nếu đi cùng trẻ nhỏ, dặn trước để con không chạy nhảy, không leo trèo lên bệ tượng, chân cột.
- Góp công đức vào hòm đặt sẵn; không nhét tiền lên tượng, vào tay tượng hay kẽ gạch.
- Chụp ảnh kiến trúc, cảnh quan từ xa; tránh chụp cận người đang lễ hay nhà sư khi chưa xin phép.
Lắng lòng không cần nhiều nghi thức
Nhiều người ngại đi chùa vì nghĩ phải thuộc nghi lễ, phải sắm lễ đầy đủ. Thực ra, với một buổi lắng lòng giữa phố, bạn không cần gì nhiều: một nén hương nếu muốn, một chỗ ngồi yên, vài phút không nhìn điện thoại. Chính việc dừng lại giữa nhịp sống vội đã là điều nhiều người tìm kiếm khi bước vào cổng chùa.
Nếu đang lo cho sức khoẻ của người thân, bạn có thể nghĩ về họ trong lúc ngồi yên, rồi về nhà gọi điện hỏi thăm, sắp xếp đưa họ đi khám, chuẩn bị bữa ăn. Lời cầu ở chùa và việc chăm sóc ở nhà nối tiếp nhau rất tự nhiên.
Nếu có lúc lo âu kéo dài, mất ngủ, buồn bã nhiều tuần, đó là lúc nên nói chuyện với người thân, bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý. Những buổi sáng ở chùa có thể giúp bạn dịu lại, nhưng không thay được sự hỗ trợ chuyên môn khi cần.
Câu hỏi thường gặp
Chùa nào ở Hà Nội yên tĩnh nhất để ngồi lắng lòng?
Không có câu trả lời chung, vì độ yên tĩnh phụ thuộc vào giờ đi hơn là chùa nào. Ngày thường buổi sáng sớm, các chùa như Bà Đá hay chùa Láng thường vắng; Trấn Quốc đẹp nhưng ban ngày đông khách. Tránh rằm, mùng một nếu bạn muốn yên.
Đi chùa Một Cột cần lưu ý gì?
Chùa nằm cạnh khu vực Ba Đình nên có quy định riêng về trang phục và giờ ra vào. Bạn nên mặc lịch sự, kiểm tra giờ mở cửa trước khi đi, tuân thủ hướng dẫn của lực lượng bảo vệ. Chùa nhỏ, khách đông, nên đứng chiêm bái gọn rồi nhường chỗ.
Có cần mang lễ khi đi chùa giữa phố không?
Không bắt buộc. Nhiều người chỉ thắp một nén hương hoặc chắp tay chiêm bái. Nếu muốn mang lễ, hoa tươi, trái cây là đủ. Không cần mua lễ to hay vàng mã; nhiều chùa còn khuyến khích hạn chế đốt vàng mã để giữ môi trường.
Chùa có mở cửa buổi tối không?
Tuỳ từng chùa. Một số chùa có khoá lễ buổi tối, nhất là ngày rằm, mùng một; một số đóng cửa sớm. Bạn nên hỏi người trong chùa hoặc người dân quanh đó. Buổi tối đi chùa giữa phố cũng nên chú ý an toàn giao thông khi ra vào.
Người nước ngoài hoặc người khác đạo đi cùng có vào chùa được không?
Thường là được, các chùa giữa phố Hà Nội đón khách tham quan. Người đi cùng nên ăn mặc lịch sự, giữ yên lặng, không chạm vào tượng hay đồ thờ. Họ không cần thắp hương nếu không muốn; đứng ngắm và tôn trọng không gian đã là đủ.
Đưa bố mẹ già đi chùa giữa phố nên chọn chùa nào?
Nên chọn chùa gần nhà, có chỗ gửi xe gần cổng, sân bằng, ít bậc. Đi buổi sáng sớm ngày thường cho đỡ đông và đỡ nóng. Mỗi lần chỉ đi một chùa, cho bố mẹ ngồi nghỉ thoải mái, mang theo nước và thuốc thường dùng nếu có.