Chùa Linh Ứng Bãi Bụt nằm ở sườn nam bán đảo Sơn Trà, TP Đà Nẵng, nhìn thẳng xuống vịnh Đà Nẵng; người dân và khách thường ghé đây để cầu bình an cho gia đình, cho người đi biển, hoặc chỉ để ngồi yên trước biển một lúc. Điểm nhận ra từ xa là pho tượng Quan Âm lộ thiên màu trắng quay mặt ra biển, đứng giữa cây rừng xanh của bán đảo.
Bài này viết cho người đang lên kế hoạch ghé chùa: cái tên Bãi Bụt từ đâu ra theo lời kể địa phương, ba ngôi chùa cùng tên Linh Ứng ở Đà Nẵng khác nhau thế nào, lên núi bằng gì, đi lúc nào cho mát và vắng, đưa người già hay người đang dưỡng bệnh đi ra sao. Chuyện khấn vái, lễ lạy thế nào là việc riêng của mỗi gia đình nên bài không bàn; ở đây chỉ nói về nơi đến.
Chùa nằm ở đâu và vì sao người ta tìm đến cầu bình an
Bán đảo Sơn Trà là khối núi nhô ra biển ở phía đông bắc thành phố, một bên là vịnh Đà Nẵng, một bên là biển mở. Chùa Linh Ứng Bãi Bụt dựng trên một khoảng sườn núi ở phía vịnh, đường từ trung tâm thành phố đi qua cầu, chạy dọc biển rồi rẽ lên dốc. Đây là chùa mới so với những ngôi chùa cổ ở Huế hay Hội An, nhưng nhờ vị trí trên núi nhìn ra biển và quần thể kiến trúc rộng, nó nhanh chóng thành nơi đông khách bậc nhất ở Đà Nẵng.
Lý do người ta chọn nơi này để cầu bình an gắn với hình ảnh Quan Âm bên biển. Trong tín ngưỡng của cư dân ven biển miền Trung, Quan Âm thường được hình dung là vị Bồ Tát che chở người đi thuyền, nên một pho tượng lớn quay mặt ra biển tự nhiên trở thành điểm tựa tinh thần cho làng chài quanh vịnh. Về sau, người trong thành phố và khách đường xa cũng tìm đến với những mong cầu rất đời thường: người nhà sắp mổ, con đi làm xa, bố mẹ tuổi cao, hay chỉ là một năm nhiều việc cần chút yên lòng.
Còn cái tên Bãi Bụt thì theo lời kể của người địa phương, bãi biển dưới chân chùa từ lâu đã được gọi như vậy vì có chuyện ngư dân nhìn thấy hoặc nhặt được tượng Phật trôi dạt vào bờ. Câu chuyện có nhiều dị bản, không có văn bản gốc nào ghi chép chắc chắn, nên bạn cứ nghe như một truyền thuyết của làng biển. Điều chắc chắn hơn là tên bãi có trước khi chùa được dựng, và chùa lấy tên bãi để phân biệt với hai ngôi chùa cùng tên Linh Ứng khác trong thành phố.
Ba ngôi chùa Linh Ứng ở Đà Nẵng: đừng đi nhầm
Khách lần đầu đến Đà Nẵng hay nhầm vì cả ba ngôi chùa đều mang tên Linh Ứng và đều có tượng Quan Âm lớn. Bảng dưới giúp bạn chọn đúng nơi theo lịch trình của mình.
| Chùa | Nằm ở đâu | Đặc điểm khi đến | Hợp với ai |
|---|---|---|---|
| Linh Ứng Bãi Bụt | Sườn bán đảo Sơn Trà, nhìn ra vịnh | Khuôn viên rộng, đường xe lên tận cổng, tầm nhìn biển rộng | Gia đình có người già, người muốn đi một buổi gọn |
| Linh Ứng Ngũ Hành Sơn | Trên núi Thủy Sơn, cụm Ngũ Hành Sơn | Chùa xưa hơn, phải leo bậc đá hoặc đi thang máy (tuỳ thời điểm hoạt động), gần các hang động | Người đi được bậc, muốn kết hợp xem hang |
| Linh Ứng Bà Nà | Trên núi Bà Nà, khu du lịch trên cao | Đi cáp treo, khí hậu mát, đông khách du lịch | Người đã có lịch lên Bà Nà, không đi riêng để cầu |
Nếu mục đích chính là một buổi cầu bình an nhẹ nhàng cho cả nhà, Bãi Bụt thường là lựa chọn dễ nhất vì xe lên gần, sân bằng, ít bậc. Ngũ Hành Sơn hợp với người còn khoẻ chân và thích không khí chùa núi cũ hơn. Bà Nà là một chuyến du lịch trọn ngày, ghé chùa chỉ là một điểm trong đó; muốn yên tĩnh thì không nên chọn nơi này vào ngày cuối tuần.
Lên Sơn Trà: đường đi, phương tiện và giờ nên đi
Đường lên có dốc và khúc cua. Từ trung tâm Đà Nẵng, quãng đường không xa, nhưng đoạn cuối là đường núi. Người tự lái xe máy nên kiểm tra phanh, đi số thấp khi xuống dốc, không chở quá nặng. Trời mưa đường trơn và có thể có đá lở nhỏ, người không quen đường núi nên đi taxi hoặc xe có tài xế địa phương.
Sáng sớm là giờ dễ chịu nhất. Từ lúc trời vừa sáng đến khoảng giữa buổi sáng, nắng còn dịu, gió biển mát, khách đoàn chưa đến. Cuối buổi chiều cũng đẹp vì nắng xiên trên vịnh, nhưng bạn cần tính thời gian xuống núi trước khi trời tối. Giờ mở cổng, quy định gửi xe có thể thay đổi, nên hỏi trước ban quản lý hoặc người dân quanh đó.
Ngày thường vắng hơn hẳn ngày rằm. Rằm, mùng một và các ngày vía Quan Âm theo âm lịch, chùa đông người đi lễ, xe đi lên chậm. Nếu bạn không bắt buộc đi đúng ngày, một buổi sáng ngày thường sẽ cho bạn khoảng lặng mà chính bạn đang tìm.
Trang phục và đồ mang theo. Áo che vai, quần hoặc váy dài quá gối là đủ lịch sự. Mang theo nước uống, mũ, áo khoác mỏng vì gió trên núi có thể lạnh hơn dưới phố. Giày đế bám tốt quan trọng hơn giày đẹp, nhất là với người lớn tuổi.
Trong khuôn viên chùa: đi theo trình tự nào cho đỡ mệt
Khuôn viên chùa trải trên nhiều tầng sân. Không có thứ tự bắt buộc nào, nhưng đi theo một vòng hợp lý giúp người già không phải lên xuống nhiều lần.
- Gửi xe xong, dừng lại ở sân dưới vài phút cho người lớn tuổi nghỉ chân, uống nước, rồi mới đi tiếp.
- Lên khu chánh điện trước, lúc người còn khoẻ. Nếu muốn thắp hương, dùng đúng chỗ chùa quy định, không cắm hương lên gốc cây hay lan can.
- Sang khu tượng Quan Âm nhìn ra biển. Đây là chỗ đông người chụp ảnh nhất, nên đứng sang một bên nếu bạn chỉ muốn ngồi yên một lúc.
- Đi dọc hành lang có hàng tượng La Hán bằng đá, đi chậm, tránh leo lên bệ hay chạm vào tượng.
- Cuối cùng ngồi ở một ghế đá hay bậc thềm có bóng mát nhìn xuống vịnh. Với nhiều người, mười lăm phút ngồi yên ở đây là phần đọng lại lâu nhất của chuyến đi.
- Ra về theo đúng lối, mang rác theo, kiểm tra lại đồ đạc trước khi xuống núi.
Nếu đi cùng trẻ nhỏ, bạn nên dặn trước là chùa là nơi người khác đang cầu nguyện, không chạy nhảy giữa sân và không trèo lên lan can sát mép dốc.
Ngoài việc cầu: bán đảo Sơn Trà còn gì để xem
Sơn Trà không chỉ có chùa. Phần lớn bán đảo là rừng, nơi sinh sống của loài voọc chà vá chân nâu, loài linh trưởng có bộ lông nhiều màu được giới bảo tồn quan tâm. Nếu may mắn và đi chậm vào sáng sớm, bạn có thể thấy chúng trên tán cây ven đường. Điều quan trọng là đứng xa, giữ yên lặng, không cho ăn và không bay thiết bị quay phim sát đàn; đây là động vật hoang dã, không phải vật nuôi.
Đường ven bán đảo có nhiều điểm dừng nhìn xuống biển và về phía thành phố. Buổi sáng trời trong, bạn thấy cả vòng cung bờ biển, các cây cầu bắc qua sông Hàn và dãy núi phía tây. Một số đoạn có bãi đá, bãi tắm nhỏ, nhưng sóng và đá trơn có thể nguy hiểm, nên chỉ xuống tắm ở nơi có người trông coi.
Nếu còn thời gian, nhiều người kết hợp một buổi sáng Sơn Trà với buổi chiều ở Ngũ Hành Sơn hoặc phố cổ Hội An, nay thuộc thành phố Đà Nẵng mới. Gộp như vậy hợp lý về đường đi, nhưng đừng nhồi quá nhiều điểm cho người già trong một ngày. Một chùa, một bữa trưa thong thả, một giấc nghỉ trưa thường tốt hơn ba chùa liền nhau.
Đi cùng người già, trẻ nhỏ, người đang dưỡng bệnh
Một chuyến cầu bình an hay có mặt những người cần được chăm nhất trong nhà. Vài điều nên tính trước để chuyến đi không thành gánh nặng cho chính họ:
- Người vừa ốm dậy hoặc đang điều trị: hỏi bác sĩ trước khi đi đường núi; mang đủ thuốc theo giờ; chọn giờ mát; nếu đang phải kiêng gió, kiêng nắng thì để họ ngồi trong xe hoặc dưới mái hiên, người khác đi lễ thay cũng không sao.
- Người cao tuổi: chọn đường dốc thoải, dừng nghỉ sau mỗi đoạn đi bộ, có người đi kèm bên cạnh khi lên xuống bậc. Mang theo ghế xếp nhỏ nếu họ khó đứng lâu.
- Người mang thai: tránh giờ nắng gắt, tránh chỗ khói hương dày, không chen ở khu đông người chụp ảnh.
- Trẻ nhỏ: đội mũ, bôi kem chống nắng, giữ tay khi đi gần mép sân hay lan can nhìn xuống vực.
- Người đi xe lăn: các sân chính tương đối bằng nhưng vẫn có bậc chuyển tầng; nên hỏi trước nhân viên hoặc người trong chùa về lối đi thuận tiện.
Cầu bình an cho người ốm là tấm lòng của người thân, còn việc chữa bệnh vẫn phải theo phác đồ của bác sĩ. Một chuyến đi vừa sức, về nhà nghỉ ngơi đúng giờ là cách giữ cho chính tấm lòng ấy không biến thành mệt nhọc.
Mùa nào đi đẹp, mùa nào nên hoãn
Khí hậu Đà Nẵng có mùa khô nắng nhiều, thường từ khoảng đầu năm đến giữa năm, và mùa mưa bão rơi vào những tháng cuối năm, chủ yếu từ khoảng tháng Chín đến tháng Mười Hai dương lịch. Mùa khô là lúc biển xanh, trời trong, đường lên núi khô ráo, nhưng trưa hè rất nóng nên càng phải đi sớm.
Mùa mưa bão không có nghĩa là không thể đi, nhưng bạn cần theo dõi bản tin thời tiết trong ngày. Khi có áp thấp hay bão gần bờ, đường núi Sơn Trà có thể bị hạn chế vì cây đổ, đất đá sạt; lúc đó nên hoãn, không nên cố. Cầu bình an mà tự đặt mình vào chỗ không an toàn là điều chính người đi lễ cũng không muốn.
Dịp đầu năm âm lịch và các ngày vía Quan Âm, chùa có lễ và rất đông. Nếu đi để dự lễ, bạn đến sớm và chấp nhận chen; còn nếu đi để tìm một buổi sáng yên, hãy chọn một ngày bình thường trong tuần, ngoài mùa cao điểm du lịch hè. Cùng một nơi, hai trải nghiệm khác nhau hoàn toàn.
Câu hỏi thường gặp
Chùa Linh Ứng Bãi Bụt có thu vé vào cửa không?
Thông thường chùa không bán vé vào cửa, nhưng quy định gửi xe, giờ đón khách và các dịch vụ quanh khu vực có thể thay đổi theo thời điểm. Trước khi đi bạn nên hỏi người địa phương hoặc nơi lưu trú, và chỉ gửi xe ở bãi có người trông coi rõ ràng.
Đi từ trung tâm Đà Nẵng lên chùa mất bao lâu?
Quãng đường không dài, đi xe khoảng hai mươi đến ba mươi phút tuỳ xuất phát và mật độ xe. Đoạn cuối là đường núi có dốc và cua, ngày mưa đi chậm hơn. Người chưa quen đường núi nên đi taxi hoặc nhờ tài xế địa phương thay vì tự lái xe máy.
Có cần đi đúng ngày rằm, mùng một mới cầu bình an được không?
Không có quy định nào như vậy. Nhiều người chọn rằm, mùng một vì thành nếp, nhưng những ngày đó chùa rất đông. Nếu điều bạn cần là một khoảng yên tĩnh để nghĩ về người thân, một buổi sáng ngày thường thường hợp hơn, người già cũng đỡ mệt vì không phải chen.
Đưa người mới mổ xong lên chùa có được không?
Việc này nên hỏi bác sĩ điều trị trước, vì đường núi, dốc và nắng có thể không hợp với người đang hồi phục. Nếu bác sĩ chưa cho đi xa, người khác trong nhà có thể đi thay, hoặc cả nhà cầu ở nhà. Chăm sóc và tái khám đúng hẹn vẫn là việc quan trọng nhất.
Ở Sơn Trà có thể thấy voọc chà vá chân nâu ở đâu?
Voọc sống trong rừng trên bán đảo và đôi khi xuất hiện trên tán cây gần đường, nhất là sáng sớm. Không có điểm cố định nào hẹn chắc. Nếu gặp, bạn đứng xa, giữ yên lặng, không cho ăn, không ném đồ hay dùng thiết bị bay sát đàn để quay phim.
Nên kết hợp chùa Linh Ứng Bãi Bụt với điểm nào trong một ngày?
Một lịch nhẹ là buổi sáng lên Sơn Trà, trưa về thành phố ăn và nghỉ, chiều ghé Ngũ Hành Sơn hoặc đi Hội An. Với người già, chỉ nên chọn một điểm có leo bậc trong ngày. Lịch thưa giúp chuyến đi giữ được cảm giác thong thả, đúng với mục đích cầu bình an.